Tác giả: Phan Ngọc Vinh, Founder & CEO THE MONEST
Hãy lấy tay che logo trên túi hàng, danh thiếp và trang web của doanh nghiệp
Rồi hỏi một khách quen: họ còn nhận ra đây là ai không?
Nếu câu trả lời là không, rất có thể logo đang đứng một mình mà chưa có hệ thống thị giác đi cùng
Thiết kế thương hiệu là việc biến cách doanh nghiệp muốn được nhớ đến thành một hệ thống nhìn thấy được, nghe thấy được và lặp lại được
Hệ thống ấy hiện diện ở nhiều điểm khách hàng chạm vào, từ biển hiệu, bao bì đến tin nhắn chăm sóc sau bán hàng
Thiết kế thương hiệu là gì và gồm những phần nào?
Ranh giới hay bị nhầm nằm ở đây
Logo chỉ là chữ ký, còn thương hiệu là cả dáng đi, giọng nói và cách ăn mặc của doanh nghiệp
Chúng tôi chia một dự án thiết kế thương hiệu trọn vẹn thành bảy phần, xếp từ trong ra ngoài:
1) Nền tảng chiến lược: doanh nghiệp là ai, phục vụ ai, khác đối thủ ở điểm nào và hứa với khách điều gì
Phần này không nhìn thấy nhưng chi phối phần lớn lựa chọn hình ảnh phía sau
2) Tên và câu định vị: một cái tên dễ đọc, dễ nhớ, dễ tìm trên mạng, đi kèm một câu ngắn nói rõ doanh nghiệp đứng ở đâu
3) Logo và các biến thể: bản ngang cho biển hiệu, bản dọc cho bao bì, biểu tượng thu gọn cho ảnh đại diện mạng xã hội
4) Ngôn ngữ thị giác: bảng màu, kiểu chữ, hình khối đồ họa, phong cách ảnh
Những thứ này giúp khách nhận ra anh chị ngay cả khi logo bị che
5) Giọng điệu thương hiệu (brand voice): cách xưng hô, cách đặt tiêu đề, cách trả lời khi khách phàn nàn
6) Bộ ứng dụng: danh thiếp, bao bì, biển hiệu, đồng phục, mẫu bài đăng, hồ sơ năng lực, giao diện trang web
7) Cẩm nang thương hiệu (brand guidelines): tài liệu quy định cách dùng các phần trên, để người làm sau không phải đoán
Bài kiểm tra che logo chủ yếu đo phần thứ tư, và phần thứ năm nếu anh chị che cả tên rồi đọc riêng câu chữ
Hai phần này góp nhiều vào việc khách có nhớ doanh nghiệp hay không
Quy trình thiết kế thương hiệu qua 6 bước
Quy trình tham khảo dưới đây gồm sáu bước, và bước nào cũng nên có đầu ra mà chủ doanh nghiệp cầm được trên tay
Bước 1: Khảo sát và đặt câu hỏi
Nhà thiết kế có thể phỏng vấn chủ doanh nghiệp, trò chuyện với nhân viên bán hàng, đọc đánh giá của khách, xem điểm bán của đối thủ
Đầu ra thường là bản tóm tắt yêu cầu (brief) mà hai bên cùng xác nhận
Bước 2: Chốt định hướng chiến lược
Hai bên chốt định vị, tính cách, thông điệp chính và nhóm khách ưu tiên
Đầu ra lý tưởng là một trang giấy mà ban lãnh đạo đọc xong có thể đồng ý
Bước 3: Phát triển hướng sáng tạo
Đơn vị thiết kế có thể trình một số hướng bằng bảng cảm hứng (moodboard) và phác thảo sơ bộ
Chúng tôi khuyến nghị duyệt hướng trước khi duyệt logo
Chọn sai hướng thì sửa logo nhiều lần cũng khó cứu
Bước 4: Thiết kế hệ thống nhận diện
Logo, màu, chữ, hình được dựng thành hệ thống rồi thử trên ứng dụng thật
Ví dụ: bao bì trên kệ, biển hiệu ngoài nắng, ảnh đại diện cỡ móng tay trên điện thoại
Bước 5: Hoàn thiện và bàn giao
Doanh nghiệp nên nhận file gốc, các định dạng cho in ấn và màn hình, bộ mẫu ứng dụng và cẩm nang thương hiệu
Nếu có thể, nên kèm một buổi hướng dẫn cho đội marketing
Bước 6: Triển khai và giám sát
Thương hiệu bắt đầu thành hình thật khi lô bao bì đầu tiên, tấm biển đầu tiên và bài đăng đầu tiên ra đúng như thiết kế
Vì vậy, nên giữ nhà thiết kế bên cạnh trong giai đoạn này
Nhà thiết kế thương hiệu làm gì, khác nhà thiết kế đồ họa ở đâu?
Nhà thiết kế thương hiệu thường bắt đầu bằng một câu hỏi kinh doanh, nhà thiết kế đồ họa thường bắt đầu bằng một yêu cầu hình ảnh
Cả hai đều cần, nhưng giao sai việc cho sai người thì doanh nghiệp dễ phải trả tiền làm lại
Chúng tôi cho rằng nhà thiết kế thương hiệu nên trả lời được một câu hỏi trước khi mở phần mềm vẽ
Khi chủ doanh nghiệp không có mặt, khách hàng sẽ nói gì về doanh nghiệp này?
Bảng dưới mô tả khác biệt thường gặp, ranh giới thực tế mờ hơn và nhiều nhà thiết kế đồ họa cũng làm từ câu hỏi kinh doanh
| Tiêu chí | Nhà thiết kế thương hiệu | Nhà thiết kế đồ họa |
|---|---|---|
| Câu hỏi đầu tiên | Doanh nghiệp muốn được nhớ đến vì điều gì? | Ấn phẩm này cần kích thước và nội dung gì? |
| Phạm vi công việc | Cả hệ thống: chiến lược, nhận diện, giọng nói, quy tắc sử dụng | Từng ấn phẩm riêng lẻ theo yêu cầu cụ thể |
| Sản phẩm bàn giao | Cẩm nang thương hiệu và bộ công cụ dùng lâu dài | File thiết kế cho một chiến dịch hoặc một lần in |
| Thước đo thành công | Khách nhận ra và tin doanh nghiệp một cách nhất quán qua năm tháng | Ấn phẩm đẹp, đúng hạn, đúng thông số kỹ thuật |
| Thời điểm nên thuê | Khởi nghiệp, tái định vị, mở rộng thị trường, chuẩn bị gọi vốn | Đã có nhận diện và cần sản xuất nội dung đều đặn |
| Người làm việc trực tiếp | Chủ doanh nghiệp và ban lãnh đạo | Bộ phận marketing hoặc bán hàng |
Chi phí thiết kế thương hiệu phụ thuộc vào những yếu tố nào?
Bài này không đưa con số
Cùng chữ thiết kế thương hiệu, có đơn vị hiểu là vẽ logo, có đơn vị hiểu là xây cả hệ thống từ chiến lược đến cẩm nang
Thay vào đó là bảy yếu tố làm giá tăng hoặc giảm:
1) Phạm vi hạng mục: chỉ logo, logo cộng bộ nhận diện cơ bản, hay trọn vẹn từ chiến lược đến cẩm nang
2) Độ sâu nghiên cứu: một buổi trao đổi với chủ doanh nghiệp khác hẳn việc phỏng vấn khách hàng và khảo sát điểm bán
3) Số hướng sáng tạo và số vòng chỉnh sửa ghi trong hợp đồng
4) Số lượng ứng dụng: thiết kế cho một sản phẩm khác với thiết kế cho cả dòng hàng nhiều mã bao bì
5) Quyền sử dụng và file bàn giao: doanh nghiệp được chuyển giao quyền sử dụng và file gốc, hay chỉ nhận file xuất sẵn
Quyền nhân thân như đứng tên tác giả và bảo vệ sự toàn vẹn tác phẩm không chuyển giao được, nên hãy hỏi và ghi rõ phạm vi quyền trong hợp đồng
Đây là gợi ý ở mức thiết kế, không phải tư vấn pháp lý
6) Tiến độ: dự án gấp có thể buộc đơn vị thiết kế dồn thêm nhân sự
7) Mức độ sẵn sàng của doanh nghiệp: brief rõ, một người duyệt cuối rõ ràng thì số vòng sửa thường giảm, chi phí ẩn cũng giảm theo
Khi so hai báo giá, đừng nhìn tổng tiền trước
Hãy đặt hai bảng hạng mục cạnh nhau và đánh dấu từng dòng theo bảy yếu tố trên
Khoảng chênh lệch thường nằm ở những dòng một bên có còn bên kia bỏ trống
Cách chọn dịch vụ thiết kế thương hiệu phù hợp
Hồ sơ năng lực đẹp chưa nói lên được đơn vị đó sẽ làm tốt cho doanh nghiệp anh chị
Năm câu hỏi sau giúp nhìn sâu hơn lớp ảnh trình bày:
1) Buổi gặp đầu, họ hỏi gì?
Nếu câu hỏi chỉ xoay quanh việc anh chị thích màu gì, đó có thể là tín hiệu đáng lo
2) Hồ sơ có cho thấy quá trình hay chỉ có ảnh đẹp?
Hãy xin xem một dự án từ brief đến bản bàn giao
3) Báo giá có liệt kê rõ hạng mục, số vòng sửa, file bàn giao và quyền sử dụng không?
4) Ai trực tiếp làm dự án của anh chị, và người đó có mặt trong buổi trình bày không?
5) Sau khi bàn giao, họ có hỗ trợ triển khai với nhà in và đội marketing không?
Chúng tôi khuyến nghị chấm mỗi đơn vị trên năm câu này trước khi xem giá, vì giá chỉ nên so khi cùng một phạm vi
Sáu sai lầm khi thiết kế thương hiệu nên tránh
1) Bắt đầu từ logo thay vì từ định vị, kết quả dễ là một hình đẹp chưa chở được thông điệp rõ ràng
2) Duyệt theo gu của người ngồi ghế duyệt thay vì theo cảm nhận của người mua hàng
3) Chạy theo xu hướng năm nay, dễ khiến vài năm sau thương hiệu trông cũ cùng lúc với xu hướng đó
4) Không thử thiết kế trong điều kiện xấu: cỡ thật nhỏ, in một màu, đặt cạnh sản phẩm đối thủ trên kệ
5) Làm xong rồi cất vào ngăn kéo, không có cẩm nang, nên mỗi nhân viên mới dễ tự chế một phiên bản riêng
6) Đổi quá nhiều thứ cùng lúc khi làm mới dễ khiến khách cũ mất dấu
Giữ lại một hai tài sản quen thuộc như màu chủ đạo hay hình biểu tượng sẽ giúp họ nhận ra mình trong diện mạo mới
Hỏi đáp về thiết kế thương hiệu
Thiết kế thương hiệu là gì, nói ngắn gọn?
Là xây một hệ thống hình ảnh, ngôn từ và quy tắc giúp khách nhận ra, nhớ và tin doanh nghiệp ở nhiều điểm tiếp xúc
Logo chỉ là một phần trong đó
Thiết kế thương hiệu mất bao lâu?
Tùy phạm vi: dự án chỉ có logo thường ngắn hơn dự án trọn vẹn
Hãy yêu cầu lịch tiến độ ghi rõ ngày bàn giao của từng bước
Doanh nghiệp nhỏ có cần thiết kế thương hiệu bài bản không?
Nên có, nhưng không phải làm tất cả cùng lúc
Hãy làm chắc chiến lược, logo và ngôn ngữ thị giác trước, rồi bổ sung các ứng dụng dần dần
Khi nào nên làm mới thương hiệu?
Nên cân nhắc khi doanh nghiệp đổi khách hàng mục tiêu, mở thị trường mới, ra dòng sản phẩm khác hẳn trước đây
Một dấu hiệu khác là nhân viên ngại đưa danh thiếp của chính mình
Cần chuẩn bị gì trước khi gặp nhà thiết kế thương hiệu?
Anh chị nên chuẩn bị một trang mô tả doanh nghiệp và những đối thủ hay bị so sánh nhiều nhất
Thêm vào đó là chân dung khách hàng tốt nhất, những tài liệu đang có và một người có quyền quyết định cuối
Sau khi bàn giao, doanh nghiệp nhận được những gì?
Nên có tối thiểu: file gốc logo và các biến thể, bảng màu với mã in và mã màn hình
Thêm vào đó là thông tin font chữ kèm điều kiện giấy phép, các mẫu ứng dụng và cẩm nang thương hiệu
Đọc thêm
Gửi THE MONEST để nhận góp ý miễn phí
Nếu anh chị đang cầm một logo cũ, một bản nháp dang dở hay một báo giá còn phân vân, hãy gửi qua trang liên hệ trên themonest.vn
THE MONEST sẽ góp ý MIỄN PHÍ dựa trên những gì anh chị gửi, kể cả vài tấm hình bao bì hay biển hiệu hiện có
Là đơn vị tư vấn và thiết kế thương hiệu, chúng tôi có thể giúp anh chị nhìn ra hai điều
Phần nào đang làm việc tốt, và phần nào đang khiến khách quên mình
Nếu sáng mai che logo đi, khách hàng của anh chị còn nhận ra doanh nghiệp nhờ điều gì?
PHAN NGỌC VINH
Founder & CEO THE MONEST
BRAND CONSULTANT & CREATIVE DESIGN AGENCY