Xây dựng thương hiệu: làm đúng thứ tự trước khi làm đẹp

Tác giả: Phan Ngọc Vinh, Founder & CEO THE MONEST

Hãy hình dung một chủ doanh nghiệp đặt bộ logo vừa nhận lên bàn họp và hỏi: giờ mình dùng nó để nói gì với khách?

Câu hỏi ấy cho thấy xây dựng thương hiệu không bắt đầu từ cây bút của nhà thiết kế

Nó bắt đầu từ những quyết định kinh doanh mà chỉ người chủ trả lời được: bán cho ai, hơn đối thủ ở điểm nào, muốn được nhớ bằng câu gì

Trang này là bản đồ để anh chị đi từ những câu hỏi đó đến một thương hiệu dùng được mỗi ngày, theo đúng thứ tự

Xây dựng thương hiệu là gì và khác thiết kế logo ở đâu

Xây dựng thương hiệu là quá trình quyết định rồi giữ cho nhất quán hình ảnh mà doanh nghiệp để lại trong đầu khách hàng

Quá trình ấy trải dài từ lần đầu nghe tên đến những lần mua sau, từ tấm danh thiếp đến cách nhân viên nghe điện thoại

Logo chỉ là một tín hiệu nhận biết trong quá trình đó, giống tấm biển trước cửa hàng

Biển đẹp giúp khách dừng chân, còn điều khiến khách quay lại nằm ở bên trong

Nhầm hai việc này dễ dẫn đến cảnh đổi logo nhiều lần mà khách vẫn không nói được mình khác đối thủ ở đâu

Nguyên nhân thường là câu hỏi gốc chưa được trả lời bằng văn bản

Tiêu chí Thiết kế logo Xây dựng thương hiệu
Câu hỏi được trả lời Khách nhận ra mình bằng dấu hiệu nào? Khách chọn mình vì lý do gì và nhớ mình ra sao?
Đầu ra chính Biểu tượng, chữ, bảng màu cơ bản Chiến lược, định vị, tên, hệ nhận diện, giọng nói, trải nghiệm tại từng điểm chạm
Người cần ngồi cùng bàn Chủ doanh nghiệp và nhà thiết kế Ban lãnh đạo, đội bán hàng, bộ phận chăm sóc khách và đơn vị tư vấn nếu cần
Lúc thấy giá trị Thường thấy ngay khi in lên biển hiệu, bao bì Thường tích lũy dần qua mỗi lần khách tiếp xúc
Rủi ro khi làm thiếu Dễ đẹp nhưng không nói lên điều gì riêng Thương hiệu rời rạc, mỗi bộ phận làm một kiểu

Sáu trụ cột của xây dựng thương hiệu

Chúng tôi chia xây dựng thương hiệu thành sáu trụ cột đứng trên nhau như các tầng nhà

Tầng dưới yếu thì tầng trên sơn đẹp đến đâu cũng dễ nứt

Chiến lược thương hiệu

Chiến lược trả lời câu hỏi thương hiệu tồn tại để phục vụ mục tiêu kinh doanh nào trong vài năm tới

Nó cũng làm rõ thương hiệu đứng ở phân khúc nào và giữ vai trò gì trong danh mục sản phẩm của công ty

Định vị

Định vị là vị trí anh chị muốn chiếm trong đầu một nhóm khách cụ thể

Nên gói vị trí ấy trong một câu đủ sắc để đội bán hàng nhắc lại mà không cần đọc giấy

Tên thương hiệu

Tên là tài sản đi theo doanh nghiệp rất lâu, nên cần dễ đọc và dễ nhớ

Tên cũng không nên trùng hoặc quá giống nhãn hiệu đã đăng ký, và việc so sánh được tính theo nhóm hàng hóa, dịch vụ

Tên còn phải đúng khi doanh nghiệp mở rộng sang dòng hàng mới

Hệ thống nhận diện

Nhận diện gồm logo, màu, kiểu chữ, hình ảnh và quy tắc dùng chúng

Tất cả nên gom trong một cuốn hướng dẫn để những người trong và ngoài công ty làm ra sản phẩm cùng một giọng

Trải nghiệm thương hiệu

Trải nghiệm là những gì khách cảm nhận khi chạm vào doanh nghiệp: mở hộp sản phẩm, bước vào cửa hàng, nhận tin nhắn trả lời

Mỗi điểm chạm góp một phần vào câu chuyện của thương hiệu

Truyền thông thương hiệu

Truyền thông đưa định vị ra thị trường bằng thông điệp và kênh phù hợp

Đây là tầng linh hoạt nhất theo mùa, còn các tầng dưới nên giữ ổn định đủ lâu để khách kịp nhớ

Các bước xây dựng thương hiệu theo đúng thứ tự

Chúng tôi khuyến nghị đi theo bảy bước dưới đây

Quy tắc đi kèm rất đơn giản

Nên hạn chế sang bước sau khi kết quả của bước trước chưa viết ra được bằng một câu rõ ràng

Bước 1: Chẩn đoán hiện trạng — gom logo, bao bì, trang web và tin nhắn mẫu của đội bán hàng đặt cạnh nhau, rồi hỏi: nhìn tổng thể, khách đang nghĩ mình là ai?

Bước 2: Chốt chiến lược và khách hàng mục tiêu, gồm mục tiêu kinh doanh, nhóm khách ưu tiên và đối thủ trực tiếp, kèm lý do chọn nhóm khách này

Bước 3: Viết định vị thành một câu, thử đọc to trước đội bán hàng, nếu họ không thấy câu đó giúp chốt đơn thì viết lại

Bước 4: Đặt tên hoặc rà soát tên hiện có, tra cứu khả năng đăng ký nhãn hiệu trước khi in bất cứ thứ gì

Hãy hỏi người làm sở hữu trí tuệ: tên này có trùng hoặc quá giống nhãn hiệu đã nộp đơn trong nhóm hàng hóa, dịch vụ của tôi không?

Đây là gợi ý ở mức thiết kế, không phải tư vấn pháp lý

Bước 5: Thiết kế hệ thống nhận diện dựa trên định vị đã chốt, để mỗi lựa chọn màu hay kiểu chữ đều có lý do kinh doanh đứng sau

Bước 6: Thiết kế trải nghiệm tại các điểm chạm quan trọng nhất, ưu tiên nơi khách quyết định mua và nơi khách quay lại

Bước 7: Triển khai truyền thông và đo lại sau một chu kỳ bán hàng, so phản hồi thật của khách với câu định vị ban đầu để chỉnh cho khớp

Xây dựng thương hiệu cho doanh nghiệp nhỏ: bắt đầu từ đâu

Ngân sách nhỏ không có nghĩa là bỏ bớt bước, mà là làm mỏng từng bước

Chẩn đoán gọn trong ít buổi, chiến lược trên một trang giấy, định vị trong một câu, nhận diện đủ dùng ở nơi khách nhìn thấy

Chúng tôi khuyến nghị doanh nghiệp nhỏ làm một bài tập trước khi chi tiền cho bất cứ ai

Hãy liệt kê ba điểm chạm mang lại nhiều doanh thu nhất, ví dụ bao bì, trang bán hàng và tin nhắn tư vấn

Rồi tự hỏi: mỗi điểm chạm đó có đang nói cùng một điều không?

Nếu câu trả lời là không, việc đầu tiên nên làm là thống nhất thông điệp chứ chưa phải vẽ lại logo

Ba điểm chạm ấy thường là nơi đáng đầu tư trước tiên

Chi phí xây dựng thương hiệu tăng giảm theo yếu tố nào

Hỏi chi phí mà chưa nói phạm vi cũng giống hỏi giá xây nhà khi chưa có bản vẽ

Vì vậy trang này không nêu con số, chỉ nêu những biến số làm báo giá chênh nhau

Về phạm vi, có thể hình dung dự án ở một trong ba mức thường gặp

Mức nền tảng gồm định vị và nhận diện cốt lõi

Mức hệ thống thêm bộ hướng dẫn và các ứng dụng chính

Mức toàn diện bao gồm cả nghiên cứu, đặt tên, bao bì và kế hoạch truyền thông

Đây chỉ là cách chia để dễ hình dung, không phải gói dịch vụ cố định

Ngoài phạm vi, báo giá còn chênh nhau theo các yếu tố sau

  • Mức độ nghiên cứu: phỏng vấn khách hàng và khảo sát đối thủ tốn công hơn một buổi làm việc nội bộ
  • Đặt tên mới hay giữ tên cũ: tên mới kéo theo công tra cứu nhãn hiệu và tên miền
  • Số điểm chạm cần thiết kế: mỗi loại bao bì, biển hiệu, ấn phẩm là một hạng mục riêng
  • Số thị trường và ngôn ngữ: bán ra nước ngoài cần kiểm nghĩa và cách đọc tên ở từng nơi
  • Số vòng chỉnh sửa và số người duyệt phía doanh nghiệp
  • Phạm vi bàn giao: file gốc, bộ hướng dẫn chi tiết, quyền sử dụng thuộc về ai và trong phạm vi nào
  • Tiến độ: làm gấp thường đồng nghĩa với dồn nhân sự, và điều đó phản ánh vào báo giá

Phần quyền sử dụng nên ghi rõ trong hợp đồng, nội dung này không phải tư vấn pháp lý

Cách chọn dịch vụ xây dựng thương hiệu phù hợp

Buổi gặp đầu tiên thường nói lên nhiều điều

Đơn vị làm bài bản thường hỏi về khách hàng, mục tiêu kinh doanh và đối thủ của anh chị trước khi hỏi anh chị thích màu gì

  • Họ có đưa ra chiến lược và định vị bằng văn bản trước khi thiết kế không?
  • Quy trình có chia giai đoạn, mỗi giai đoạn có kết quả được duyệt rõ ràng không?
  • Ai trực tiếp làm dự án, và anh chị có được làm việc với người đó không?
  • Bàn giao gồm những gì, file gốc và quyền sử dụng thuộc về ai?
  • Họ có dám nói thẳng khi ý tưởng của anh chị đi ngược định vị không?

THE MONEST là đơn vị tư vấn thương hiệu và thiết kế sáng tạo

Chúng tôi khuyến nghị anh chị dùng chính năm câu hỏi này để kiểm tra cả chúng tôi

Những sai lầm khi xây dựng thương hiệu cần tránh

Sai lầm 1: Bắt đầu từ logo, khiến nhiều tranh luận sau đó xoay quanh sở thích cá nhân thay vì mục tiêu kinh doanh

Sai lầm 2: Muốn nói với quá nhiều người cùng lúc, kết quả là ít ai cảm thấy thương hiệu đang nói với mình

Sai lầm 3: Sao chép đối thủ dẫn đầu, đứng cạnh người đã quen mặt thì khách dễ nhớ người kia rõ hơn

Sai lầm 4: Làm xong rồi cất bộ hướng dẫn vào ngăn kéo, để các phòng ban dễ tự chế mỗi nơi một kiểu và thương hiệu loãng dần

Hỏi đáp về xây dựng thương hiệu

Xây dựng thương hiệu là gì, nói ngắn gọn?

Là quyết định doanh nghiệp muốn được khách nhớ đến như thế nào

Sau đó giữ cho những gì khách nhìn, nghe và chạm vào cùng nói đúng điều đó

Doanh nghiệp nhỏ có cần xây dựng thương hiệu không?

Có, vì doanh nghiệp nhỏ thường có ít ngân sách quảng cáo hơn nên mỗi lần khách tiếp xúc cần để lại một ấn tượng rõ

Điều kiện là làm đúng thứ tự và vừa sức

Xây dựng thương hiệu mất bao lâu?

Thời gian phụ thuộc phạm vi, số điểm chạm và tốc độ duyệt phía doanh nghiệp

Dự án ở mức nền tảng thường nhanh hơn dự án có nghiên cứu và đặt tên mới

Có nên đổi tên khi xây dựng lại thương hiệu?

Nên cân nhắc đổi khi tên hiện tại gây hiểu lầm, khó đăng ký bảo hộ hoặc cản đường mở rộng

Nếu khách đã quen tên thì có thể giữ tên và làm mới phần còn lại

Hãy hỏi người làm sở hữu trí tuệ xem tên có trùng hoặc quá giống nhãn hiệu trong cùng nhóm hàng hóa, dịch vụ không

Đây không phải tư vấn pháp lý

Tự xây dựng thương hiệu được không?

Chủ doanh nghiệp có thể tự làm phần chẩn đoán và viết nháp định vị

Phần cần người ngoài thường là góc nhìn khách quan và tay nghề biến chiến lược thành hệ nhận diện

Ngân sách ít thì nên làm phần nào trước?

Chúng tôi khuyến nghị làm định vị trước, sau đó đến ba điểm chạm mang lại nhiều doanh thu nhất

Logo mới đáng làm khi logo cũ thật sự cản trở hai việc đó

Đọc thêm

Gửi chúng tôi những gì anh chị đang có

Hãy gửi cho THE MONEST qua trang liên hệ tại themonest.vn những gì anh chị đang cầm trên tay

Có thể là một logo cũ, một bản nháp thiết kế, vài tấm hình bao bì hay một báo giá chưa biết nên ký hay không

Chúng tôi sẽ góp ý miễn phí dựa trên đúng những gì anh chị gửi

Nếu hôm nay phải viết câu định vị của doanh nghiệp mình trong mười lăm chữ, anh chị sẽ viết gì?

PHAN NGỌC VINH

Founder & CEO THE MONEST

BRAND CONSULTANT & CREATIVE DESIGN AGENCY

Related news

visit our sns