Biên soạn: THE MONEST
Hãy hình dung logo của anh chị nằm trên một con dấu đỏ nhỏ cỡ đầu ngón tay, mực hơi nhòe
Đó mới là lúc logo bị chấm điểm thật
Thiết kế logo không kết thúc ở slide thuyết trình đẹp trên màn hình lớn
Nó kết thúc ở những nơi khắc nghiệt hơn nhiều
Đó là biểu tượng ứng dụng, đường chỉ thêu trên áo đồng phục, bản in một màu trên thùng carton, tấm bảng hiệu bên kia đường
Trang này viết cho chủ doanh nghiệp đang tìm dịch vụ thiết kế logo, hoặc đang cầm vài phương án mà chưa biết chọn thế nào
Chúng tôi đi lần lượt từ khái niệm, phép thử, quy trình, file bàn giao, yếu tố chi phí đến lưu ý đăng ký nhãn hiệu
Mục đích là để anh chị có cơ sở đánh giá các đề xuất trước khi ký hợp đồng
Thiết kế logo bắt đầu từ câu hỏi: logo là gì?
Logo là dấu hiệu nhận biết rút gọn của doanh nghiệp: một hình hoặc một chữ giúp khách nhận ra và nhớ đến anh chị
Logo không phải toàn bộ thương hiệu
Thương hiệu là tổng những gì khách nghĩ và cảm thấy khi nhắc đến anh chị, còn logo là chữ ký đứng tên cho tổng ấy
Hiểu đúng điều này giúp anh chị tránh đòi hỏi quá sức ở một hình vẽ nhỏ
Anh chị cũng biết phần việc nào thuộc về logo, phần nào thuộc về chiến lược, sản phẩm và cách phục vụ
Về hình thức, có ba nhóm chính mà chủ doanh nghiệp nên phân biệt trước khi ngồi nói chuyện với nhà thiết kế
Logo chữ
Logo chữ dùng chính tên thương hiệu, hoặc chữ viết tắt, được vẽ lại thành một kiểu chữ riêng
Khách đọc là biết tên ngay mà không phải học thêm biểu tượng nào
Loại này hợp với tên ngắn, dễ đọc, hoặc khi doanh nghiệp vừa ra mắt và cần khách nhớ tên trước tiên
Logo biểu tượng
Logo biểu tượng là một hình đứng một mình
Đó có thể là vật cụ thể như chiếc lá, ngọn núi, hoặc một hình trừu tượng do nhà thiết kế dựng nên
Biểu tượng đứng riêng thường hiệu quả khi khách đã quen tên
Vì vậy chúng tôi khuyến nghị doanh nghiệp mới nên kèm chữ trong giai đoạn đầu
Logo kết hợp
Logo kết hợp ghép biểu tượng với tên
Hai phần có thể dùng riêng tùy chỗ: chữ cho bảng hiệu dài, biểu tượng cho ảnh đại diện mạng xã hội hay biểu tượng ứng dụng
Đây là lựa chọn linh hoạt cho doanh nghiệp đang lớn, với điều kiện từng phần khi đứng riêng vẫn vững vàng
| Loại logo | Khách nhận ra nhờ | Hợp nhất khi | Điểm cần canh chừng |
|---|---|---|---|
| Logo chữ | Cách đọc và dáng chữ của tên | Tên ngắn, doanh nghiệp cần được gọi tên nhanh | Tên dài dễ bị nhỏ li ti khi thu nhỏ |
| Logo biểu tượng | Một hình khối riêng, không cần đọc | Thương hiệu đã quen mặt, cần dấu hiệu gọn cho bao bì và ứng dụng | Khó gợi tên nếu khách chưa từng gặp |
| Logo kết hợp | Cả hình lẫn chữ, đi cùng nhau hoặc tách rời | Doanh nghiệp xuất hiện ở nhiều kênh với nhiều khổ khác nhau | Hai phần phải cân nhau, không phần nào lấn át |
Thiết kế logo chuyên nghiệp phải qua được ba phép thử
Một logo đẹp trên màn hình chưa nói lên nhiều điều, logo chuyên nghiệp là logo vẫn làm việc tốt khi điều kiện xấu đi
Phép thử 1, thu nhỏ: in logo ở cỡ khoảng một centimet, hoặc xem nó trong ô biểu tượng trên tab trình duyệt
Nếu nét mảnh biến mất hay các chữ dính vào nhau, thiết kế cần sửa
Phép thử 2, một màu: bỏ hết màu, giữ đen trên nền trắng
Logo dựa vào hiệu ứng chuyển màu hay đổ bóng thường lộ điểm yếu ở bước này
Phép thử 3, nền tối: đặt logo lên nền đen hoặc lên một bức ảnh nhiều chi tiết
Sau đó xem logo có cần một phiên bản đảo màu riêng không, và phiên bản ấy còn giữ được tính cách hay không
Chúng tôi khuyến nghị thêm một phép thử nhỏ làm ngay tại văn phòng
Cho một người chưa từng thấy logo nhìn trong ba giây, rồi nhờ họ vẽ lại bằng bút bi
Nếu họ vẽ lại được khung hình chính, đó là dấu hiệu logo có hình đủ đơn giản để dễ nhớ
Ba phép thử này không cần phần mềm
Anh chị in phương án ra giấy là làm được ngay trong buổi họp duyệt
Chúng cho thấy nhiều điều mà lời thuyết trình khó nói hết
Quy trình thiết kế logo từ brief đến bàn giao file
Một quy trình rõ ràng có thể bảo vệ cả doanh nghiệp lẫn nhà thiết kế
Chúng tôi khuyến nghị chia thành bảy bước dưới đây, mỗi bước có đầu ra cụ thể để duyệt
Bước 1, brief: doanh nghiệp làm gì, bán cho ai, khác đối thủ ở điểm nào, logo sẽ xuất hiện chủ yếu ở đâu
Một brief tốt giúp cả dự án đi đúng hướng ngay từ trước khi bắt đầu vẽ
Bước 2, nghiên cứu: nhà thiết kế xem đối thủ cùng ngành và thói quen thị giác của khách hàng mục tiêu
Mục đích là để logo không lẫn vào đám đông trên cùng một kệ hàng
Bước 3, phác thảo: phác nhiều hướng bằng nét đen trắng trước, chưa dùng màu, vì màu sắc dễ che khuyết điểm của hình
Bước 4, chọn hướng và tinh chỉnh: doanh nghiệp chọn một đến hai hướng, nhà thiết kế chỉnh tỉ lệ, khoảng cách chữ, độ dày nét
Đây là bước tốn nhiều công mà người ngoài ít khi thấy
Bước 5, màu và kiểu chữ đi kèm: chọn màu chính, màu phụ, kiểu chữ dùng cho tài liệu, rồi kiểm tra lại ba phép thử
Bước 6, thử ứng dụng: đặt logo lên danh thiếp, bao bì, bảng hiệu, ảnh đại diện mạng xã hội, để thấy nó sống ra sao ngoài đời
Bước 7, bàn giao: giao trọn bộ file và một hướng dẫn sử dụng ngắn
Kèm theo là văn bản ghi rõ doanh nghiệp được sử dụng logo đến đâu, và có được đứng tên đăng ký nhãn hiệu hay không
Phần này không phải tư vấn pháp lý, anh chị nên nhờ luật sư xem hợp đồng
Số vòng chỉnh sửa ở mỗi bước nên được ghi rõ trong hợp đồng ngay từ đầu, để hai bên không phải tranh luận giữa chừng dự án
Những file cần nhận khi bàn giao
Bàn giao là lúc chủ doanh nghiệp dễ chủ quan, vì logo đã duyệt xong
Nhưng thiếu một file là mỗi lần làm bảng hiệu hay in bao bì lại phải đi xin lại
File gốc dạng vector: AI, EPS hoặc PDF vector
Loại file này phóng to cỡ biển quảng cáo mà không vỡ nét, thiếu nó là thiếu một phần rất quan trọng
File cho từng nơi dùng: SVG cho website, PNG nền trong suốt cho mạng xã hội và tài liệu văn phòng, JPG cho chỗ cần nền đặc
Đủ các phiên bản: bản ngang, bản dọc, bản biểu tượng riêng, bản một màu đen, bản trắng để đặt trên nền tối
Mã màu cho từng môi trường: CMYK cho in ấn, RGB và HEX cho màn hình, mã Pantone nếu cần in màu chuẩn trên bao bì
Tên và giấy phép kiểu chữ: nếu logo dùng font thương mại, anh chị cần biết giấy phép thuộc về ai
Anh chị cũng cần biết giấy phép đó có cho phép doanh nghiệp sử dụng hay không
Hướng dẫn sử dụng logo: khoảng trống an toàn quanh logo, cỡ in tối thiểu, những cách dùng sai cần tránh như kéo méo, đổi màu, thêm bóng
Chi phí thiết kế logo tăng giảm vì đâu?
Chúng tôi không nêu một con số chung, vì hai dự án cùng được gọi là làm logo có thể khác nhau nhiều về khối lượng công việc
Để dễ hình dung, anh chị có thể chia dịch vụ thành ba tầng
Tầng 1: thiết kế riêng logo
Tầng 2: logo kèm bộ nhận diện cơ bản như danh thiếp, tiêu đề thư, mẫu mạng xã hội
Tầng 3: nghiên cứu chiến lược kèm hệ thống nhận diện đầy đủ và cẩm nang
Yếu tố thường làm chi phí tăng: nghiên cứu thị trường sâu hơn, nhiều hướng phác thảo hơn, nhiều vòng chỉnh sửa hơn
Chi phí cũng tăng khi vẽ chữ riêng thay vì dùng font có sẵn, thêm phiên bản và ứng dụng cần thử, kèm cẩm nang nhận diện
Yếu tố thường làm chi phí giảm: brief rõ ràng ngay từ đầu, người duyệt ít và có quyền quyết
Chi phí cũng nhẹ hơn khi phạm vi ứng dụng gọn, và doanh nghiệp đã có định vị cùng chiến lược thương hiệu sẵn sàng
Câu hỏi hữu ích không phải là bao nhiêu tiền
Hãy hỏi báo giá này gồm những bước nào, bao nhiêu vòng chỉnh, giao những file nào và quyền với logo được quy định ra sao
Khi so hai báo giá, hãy đặt chúng cạnh nhau theo danh sách file bàn giao ở mục trên
Phần chênh lệch thường nằm ở những dòng không được ghi ra
Sai lầm hay gặp khi đặt dịch vụ thiết kế logo
Sai lầm 1: duyệt logo trên điện thoại trong lúc di chuyển, chưa từng in ra giấy hay đặt lên mẫu bao bì thật
Sai lầm 2: muốn logo kể hết từ ngành nghề, quê hương, tên người sáng lập đến giá trị cốt lõi
Một logo tốt thường tập trung nói thật rõ một điều
Sai lầm 3: hỏi ý kiến quá nhiều người, kết quả là một phương án trung bình, ít ai ghét nhưng cũng ít ai nhớ
Sai lầm 4: chạy theo một trào lưu hình ảnh đang thịnh, để rồi logo có thể trông cũ trước cả doanh nghiệp
Sai lầm 5: nhận mỗi một file JPG và nghĩ vậy là đủ, đến khi làm bảng hiệu mới phát hiện không có file gốc
Sai lầm 6: in logo lên bao bì, bảng hiệu, đồng phục trước khi tra cứu nhãn hiệu, rồi có thể phải làm lại nếu gặp trùng lặp
Thiết kế logo thương hiệu và đăng ký nhãn hiệu: cần lưu ý gì?
Ghi chú: phần này mang tính nguyên tắc chung, không phải tư vấn pháp lý
Anh chị nên hỏi tổ chức đại diện sở hữu công nghiệp hoặc luật sư cho trường hợp cụ thể của mình
Tra cứu sớm: kiểm tra xem đã có nhãn hiệu tương tự trong cùng nhóm sản phẩm, dịch vụ hay chưa
Việc này nên làm từ lúc chọn hướng thiết kế, không đợi đến khi bàn giao
Chọn đúng nhóm: nhãn hiệu được bảo hộ theo nhóm sản phẩm, dịch vụ trong bảng phân loại quốc tế Nice
Nộp thiếu nhóm nào thì mảng kinh doanh ấy có thể chưa được che chắn đầy đủ
Logo càng riêng thường càng dễ bảo hộ: hình quá phổ thông, hoặc chữ mô tả trực tiếp sản phẩm, thường khó chứng minh khả năng phân biệt
Quyền với bản thiết kế: hợp đồng cần ghi rõ sau khi thanh toán, doanh nghiệp nhận quyền sở hữu hay chỉ quyền sử dụng logo
Hợp đồng cũng nên ghi rõ ai được đứng tên nộp đơn đăng ký nhãn hiệu
Anh chị nên nhờ luật sư hoặc tổ chức đại diện sở hữu công nghiệp xem kỹ điều khoản này
Nộp đơn sớm: Việt Nam áp dụng nguyên tắc nộp đơn đầu tiên
Khi có nhiều đơn trùng hoặc tương tự, quyền thường thuộc về đơn hợp lệ nộp trước
Vì vậy doanh nghiệp đã chốt logo không nên để việc đăng ký nằm chờ quá lâu
Hỏi đáp về thiết kế logo
Thiết kế logo mất bao lâu?
Tùy phạm vi: một logo đơn lẻ thường nhanh hơn một logo kèm nghiên cứu và bộ nhận diện
Anh chị nên yêu cầu lịch theo từng bước thay vì một ngày giao cuối cùng
Có nên dùng công cụ tạo logo tự động?
Công cụ tự động hợp để thử ý tưởng ban đầu
Nhưng nhiều công cụ dùng mẫu có sẵn cho nhiều người, nên khó tạo dấu hiệu riêng
Anh chị cần đọc kỹ điều khoản bản quyền và điều kiện đăng ký nhãn hiệu trước khi dùng
Bao nhiêu phương án là đủ?
Số phương án không quan trọng bằng lý lẽ đằng sau từng phương án
Hai hướng có lập luận chắc chắn thường đáng giá hơn mười hướng vẽ cho đủ số
Logo cũ có nên làm lại hoàn toàn?
Chưa chắc, nếu khách đã quen hình thì tinh chỉnh có thể giữ được tài sản nhận biết
Cách này vẫn sửa được lỗi kỹ thuật như nét mảnh, màu khó in
Logo nên có bao nhiêu màu?
Điều kiện tối thiểu là chạy được ở một màu
Bản màu chính nên gọn, vì mỗi màu thêm vào là một thứ phải in đúng ở nhiều nơi
Doanh nghiệp nhỏ có cần cẩm nang nhận diện không?
Nếu logo sẽ qua tay nhiều nhân viên, nhiều nhà in, nhiều đối tác thì nên có
Cẩm nang giúp logo ít bị kéo méo hay đổi màu theo ý từng người
Dịch vụ thiết kế logo tốt khác gì một người vẽ logo?
Người vẽ logo thường giao một hình
Một dịch vụ tốt nên giao cả lý do đằng sau hình, kết quả các phép thử, bộ file đầy đủ và quyền sử dụng rõ ràng
Đọc thêm
Gửi logo cho THE MONEST góp ý miễn phí
Nếu anh chị đang cầm một logo cũ, một bản nháp hay một báo giá chưa biết nên ký hay không
Hãy gửi cho THE MONEST qua trang liên hệ trên themonest.vn, kèm vài tấm hình chụp bảng hiệu hay bao bì hiện có
Chúng tôi góp ý miễn phí dựa trên ba phép thử và danh sách file trong bài này
THE MONEST là đơn vị tư vấn thương hiệu và thiết kế sáng tạo, nhận các hạng mục từ brief đến bàn giao bộ file
Nếu hôm nay in logo hiện tại của anh chị lên con dấu cỡ đầu ngón tay, chi tiết nào sẽ biến mất trước tiên?
THE MONEST
BRAND CONSULTANT & CREATIVE DESIGN AGENCY