Biên soạn: THE MONEST
Hãy thử che logo trên danh thiếp, túi giấy và ảnh bìa fanpage của công ty mình, rồi đặt ba thứ cạnh nhau
Nếu một người lạ không nhận ra chúng cùng một chủ, thứ đang thiếu nhiều khả năng không phải logo mà là nhận diện thương hiệu
Nhận diện thương hiệu là tập hợp các tín hiệu nhìn thấy, nghe thấy và chạm thấy mà doanh nghiệp chủ động tạo ra để khách hàng nhận ra mình
Bộ nhận diện thương hiệu là sản phẩm thiết kế cụ thể hiện thực hóa các tín hiệu đó, gồm logo, màu, chữ, hình và các ứng dụng
Giá trị của nó thường lộ ra sau khi hệ thống đã qua tay xưởng in, người chạy quảng cáo và cửa hàng mới mở
Tức là qua tay những người không phải nhà thiết kế
Nhận diện thương hiệu là gì và khác logo ở đâu
Logo là chữ ký, còn nhận diện thương hiệu là cả nét chữ, giọng nói và cách ăn mặc của một người
Chữ ký giúp xác nhận, nhưng chính những thứ còn lại thường mới khiến người khác nhận ra anh chị từ xa
Ba khái niệm hay bị dùng lẫn là logo, bộ nhận diện thương hiệu và bộ quy chuẩn thương hiệu
Bảng dưới đây tách chúng ra theo câu hỏi mà mỗi thứ trả lời
| Tiêu chí | Logo | Bộ nhận diện thương hiệu | Bộ quy chuẩn thương hiệu |
|---|---|---|---|
| Bản chất | Một dấu hiệu đồ họa đại diện cho tên | Hệ thống màu, chữ, hình, giọng điệu và các ứng dụng | Tài liệu ghi quy tắc vận hành hệ thống đó |
| Câu hỏi được trả lời | Đây là ai? | Thương hiệu này trông và nói như thế nào? | Làm sao để ai cũng làm đúng mà không phải hỏi nhà thiết kế? |
| Người dùng chính | Thường đặt ở vị trí ký tên trên các điểm chạm | Đội marketing, bán hàng, xưởng in | Nhân viên mới, đối tác, nhà cung cấp, đơn vị thiết kế khác |
| Khi thiếu thì sao | Khách khó gọi tên và ghi nhớ | Mỗi kênh một kiểu, thương hiệu trông rời rạc | Đẹp lúc nghiệm thu nhưng lệch dần theo thời gian |
Vì vậy khi nhận một báo giá ghi “thiết kế logo kèm nhận diện”, anh chị nên hỏi rõ phần nhận diện gồm những ứng dụng nào
Hỏi thêm có kèm bộ quy chuẩn hay không, bởi đây là ba sản phẩm khác nhau cả về khối lượng lẫn giá trị sử dụng
Các yếu tố nhận diện thương hiệu cần có
Một bộ nhận diện thương hiệu đầy đủ có hai lớp: lớp nền gồm các yếu tố gốc, lớp ứng dụng gồm những nơi chúng xuất hiện trước mắt khách hàng
Logo và các phiên bản
Không chỉ một logo mà là một họ logo: bản đầy đủ, bản rút gọn, biểu tượng đứng riêng, bản một màu và bản trên nền tối
Nhờ vậy logo vẫn đọc được khi thu nhỏ trên ảnh đại diện
Màu sắc
Bảng màu gồm màu chính, màu phụ và màu nền, mỗi màu có mã cho in ấn và cho màn hình, kèm tỷ lệ sử dụng
Cùng một bộ màu nhưng phối theo tỷ lệ khác nhau có thể tạo cảm nhận rất khác nhau
Kiểu chữ
Chọn một đến hai họ chữ có đủ dấu tiếng Việt, quy định chữ nào cho tiêu đề, chữ nào cho nội dung
Hãy kiểm tra cả giấy phép sử dụng thương mại, điểm dễ bị bỏ qua khi một kiểu chữ đẹp được tải về từ nguồn không rõ ràng
Hình ảnh và đồ họa phụ
Phong cách ảnh, cách minh họa, họa tiết, khung viền và biểu tượng nhỏ
Nhóm này gánh nhiều phần việc nhận diện khi logo vắng mặt, chẳng hạn trên một bài đăng chỉ có ảnh sản phẩm
Giọng điệu
Thương hiệu xưng hô ra sao, dùng câu dài hay ngắn, được đùa đến mức nào, những từ nào không bao giờ dùng
Giọng điệu là phần nhận diện khách hàng nghe thấy qua tư vấn viên và đọc thấy qua từng dòng chú thích
Bao bì
Với doanh nghiệp bán hàng tiêu dùng, bao bì thường có mặt ngay lúc khách chọn hàng, nhất là ở kênh bán trực tiếp
Hệ thống nên quy định cách sắp xếp tên, thông tin bắt buộc và yếu tố nhận diện, để cả dòng sản phẩm đứng cạnh nhau vẫn như một gia đình
Bảng hiệu và không gian
Biển hiệu, mặt tiền, quầy, đồng phục, xe giao hàng: những thứ chịu nắng mưa và được nhìn từ xa
Chúng thường đòi hỏi phiên bản logo, vật liệu và cách xử lý màu khác với bản in trên giấy
Ấn phẩm văn phòng và ấn phẩm số
Danh thiếp, giấy tiêu đề, phong bì, hồ sơ năng lực, mẫu báo giá, chữ ký email, mẫu bài đăng, mẫu slide: thứ đối tác thường xuyên cầm trên tay
Bộ quy chuẩn thương hiệu gồm những gì: một mẫu mục lục
Bộ quy chuẩn thương hiệu, hay brand guidelines, là cuốn sổ tay biến bộ nhận diện thành quy tắc mà mọi người trong đội có thể làm theo
Dưới đây là mẫu mục lục chúng tôi khuyến nghị cho doanh nghiệp vừa và nhỏ, để anh chị đối chiếu với tài liệu đang có
Phần 1: Nền tảng thương hiệu, gồm sứ mệnh, giá trị cốt lõi, tính cách và lời hứa với khách hàng
Phần 2: Logo, gồm cấu trúc, các phiên bản, vùng an toàn, kích thước tối thiểu và những cách dùng sai cần tránh
Phần 3: Màu sắc, gồm mã màu cho in và cho số, tỷ lệ phối, các cặp chữ và nền đủ tương phản để đọc rõ
Phần 4: Kiểu chữ, gồm họ chữ, cấp bậc tiêu đề, cách xử lý dấu tiếng Việt và khoảng cách dòng
Phần 5: Hình ảnh và đồ họa, gồm phong cách ảnh, họa tiết, biểu tượng, ví dụ ảnh nên dùng và không nên dùng
Phần 6: Giọng điệu, gồm cách xưng hô, từ nên dùng, từ cấm và câu mẫu cho từng tình huống giao tiếp
Phần 7: Ứng dụng, gồm ấn phẩm văn phòng, bao bì, bảng hiệu, mạng xã hội và quảng cáo
Phần 8: Quản lý tài sản, gồm nơi lưu file gốc, quy định đặt tên file và người duyệt khi có thiết kế mới
Chúng tôi khuyến nghị không bỏ Phần 8
Một bộ quy chuẩn không ghi ai giữ file gốc, ai duyệt rất dễ để nhiều phiên bản logo cùng lưu hành chỉ sau một thời gian ngắn
Một quy trình tham khảo gồm sáu bước khi thiết kế nhận diện thương hiệu
Sáu bước dưới đây là một quy trình tham khảo, mỗi đơn vị thiết kế có thể sắp xếp khác đi tùy quy mô và bài toán
Bước 1: Khảo sát và đặt mục tiêu, tìm hiểu doanh nghiệp, khách hàng, đối thủ và vấn đề kinh doanh mà bộ nhận diện mới cần giải quyết
Bước 2: Chiến lược và định vị, chốt tính cách, lời hứa và điểm khác biệt, để mọi lựa chọn màu, chữ, hình có căn cứ chứ không dựa vào sở thích
Bước 3: Ý tưởng và phương án, đưa ra vài hướng sáng tạo, mỗi hướng được thử trong ngữ cảnh thật như bảng hiệu, bao bì, bài đăng
Bước 4: Hoàn thiện hệ thống, phát triển hướng được chọn thành các yếu tố gốc rồi thử ở kích thước nhỏ và khi in một màu
Bước 5: Ứng dụng và bộ quy chuẩn, thiết kế các ấn phẩm ưu tiên, biên soạn bộ quy chuẩn thương hiệu và chuẩn bị file gốc
Bước 6: Bàn giao và hướng dẫn nội bộ, giới thiệu hệ thống cho đội ngũ, bàn giao thư mục tài sản và chỉ định người phụ trách
Bước này ảnh hưởng lớn đến việc bộ nhận diện còn được dùng đúng bao lâu sau ngày nghiệm thu
Các điểm chạm cần áp dụng bộ nhận diện thương hiệu
Điểm chạm là bất cứ nơi nào khách gặp thương hiệu
Chúng tôi khuyến nghị chia thành bốn nhóm và ưu tiên nhóm gần với quyết định mua nhất
Trước khi mua: quảng cáo, trang web, fanpage, kết quả tìm kiếm, gian hàng trên sàn thương mại điện tử
Lúc mua: cửa hàng, quầy thu ngân, bao bì, bảng giá, báo giá, hợp đồng
Sau khi mua: hóa đơn, tin nhắn chăm sóc, hướng dẫn sử dụng, túi và hộp giao hàng
Bên trong doanh nghiệp: đồng phục, thẻ nhân viên, mẫu email, slide nội bộ, tài liệu tuyển dụng
Bài tập làm ngay: chụp mười điểm chạm đang dùng, xếp cạnh nhau, che logo rồi đánh dấu những tấm không còn nhận ra
Đó là danh sách việc cần làm đầu tiên
Chi phí thiết kế nhận diện thương hiệu tăng giảm vì đâu
Chúng tôi không nêu con số ở đây, vì cùng tên gọi “bộ nhận diện” nhưng phạm vi công việc có thể chênh nhau rất xa
Thay vào đó là ba tầng phạm vi và các yếu tố làm chi phí thiết kế nhận diện thương hiệu tăng hoặc giảm, để anh chị đọc báo giá có cơ sở
Ba tầng phạm vi dưới đây chỉ để tham khảo cách đọc báo giá, không phải gói dịch vụ cố định của đơn vị nào
Tầng cơ bản: logo, bảng màu, kiểu chữ và vài ấn phẩm văn phòng, hợp với doanh nghiệp mới cần xuất hiện chỉn chu
Tầng tiêu chuẩn: thêm đồ họa phụ, mẫu mạng xã hội, một số ứng dụng chính và bộ quy chuẩn gọn, hợp với doanh nghiệp bắt đầu mở rộng kênh
Tầng toàn diện: nghiên cứu và chiến lược, hệ bao bì hoặc bảng hiệu, bộ quy chuẩn, hướng dẫn nội bộ, hợp với doanh nghiệp nhiều chi nhánh
Trong từng tầng, chi phí còn dịch chuyển theo nhiều yếu tố
Về quy trình: có hay không phần chiến lược trước khi vẽ, số hướng sáng tạo và số vòng chỉnh sửa
Về phạm vi: số lượng ứng dụng cần thiết kế và độ sâu của bộ quy chuẩn
Về tài sản đi kèm: bộ minh họa hay buổi chụp ảnh, quyền sử dụng phông chữ và file gốc
Về điểm xuất phát: làm mới trên nền tài sản cũ hay làm lại từ đầu
Khi so hai báo giá, hãy đặt chúng cạnh nhau theo đúng các yếu tố trên
Một báo giá thấp hơn có thể do phạm vi khác chứ chưa chắc là rẻ hơn, nên hãy hỏi rõ khối lượng từng dòng trước khi kết luận
Sai lầm thường gặp khi làm nhận diện thương hiệu
Duyệt logo trên nền trắng: một hình trông đẹp trên slide có thể vỡ khi thu nhỏ trên ảnh đại diện hoặc nhòe khi in lên túi giấy
Hãy yêu cầu xem logo trong ngữ cảnh thật
Chọn theo sở thích người duyệt: màu chủ doanh nghiệp yêu thích chưa chắc là màu khách hàng mục tiêu tin tưởng
Căn cứ chọn phải quay về định vị ở Bước 2
Nhận ảnh thay vì file gốc: không có file vector, không có giấy phép phông chữ, mỗi lần in bảng hiệu lại phải vẽ lại và lệch thêm một chút
Có quy chuẩn nhưng không ai giữ: tài liệu nằm trong một email cũ, nhân viên mới không biết đến, đối tác tự chế mẫu theo trí nhớ
Nhìn theo đối thủ đầu ngành: trông giống người dẫn đầu dễ khiến khách nhớ đến người dẫn đầu
Nhận diện thương hiệu sinh ra để khác biệt chứ không để hòa lẫn
Hỏi đáp về nhận diện thương hiệu
Nhận diện thương hiệu và bộ nhận diện thương hiệu có khác nhau không?
Nhận diện thương hiệu là tập hợp các tín hiệu mà doanh nghiệp chủ động tạo ra để khách hàng nhận ra mình
Bộ nhận diện thương hiệu là sản phẩm thiết kế cụ thể hiện thực hóa các tín hiệu đó, gồm logo, màu, chữ, hình và các ứng dụng
Việc khách hàng nhận ra và nhớ đến anh chị là nhận biết thương hiệu, tức là kết quả mà nhận diện hướng tới
Doanh nghiệp nhỏ có cần bộ quy chuẩn thương hiệu không?
Có, nhưng không cần dày
Vài trang ghi đúng cách dùng logo, mã màu, phông chữ và nơi lưu file gốc đã giúp nhân viên và xưởng in làm đúng nhiều hơn ngay từ đầu
Khi nào nên làm mới nhận diện thương hiệu?
Khi doanh nghiệp đổi khách hàng mục tiêu, hoặc mở dòng sản phẩm mới không còn hợp hình ảnh cũ
Một dấu hiệu khác là bài kiểm tra che logo cho thấy các điểm chạm không còn nói cùng một giọng
Có nên đăng ký bảo hộ logo trước khi in ấn hàng loạt không?
Chúng tôi khuyến nghị tra cứu khả năng đăng ký nhãn hiệu cho logo trước khi chốt logo, và nộp đơn trước khi in số lượng lớn
Cách làm này giúp tránh phải đổi khi bao bì đã ra thị trường
Anh chị nên hỏi đơn vị đại diện sở hữu trí tuệ được cấp phép
Nội dung này mang tính tham khảo, không phải tư vấn pháp lý
Tự làm bằng công cụ thiết kế trực tuyến có được không?
Được cho giai đoạn thử nghiệm, nhưng mẫu dựng sẵn cũng là thứ người khác dùng được, nên khó tạo khác biệt và khó đăng ký bảo hộ
Hãy đọc điều khoản giấy phép của công cụ trước khi dùng cho logo
Khi nghiệm thu nên nhận những file gì?
File vector của mọi phiên bản logo, file màu cho in và cho số, phông chữ kèm giấy phép
File gốc các ấn phẩm và bộ quy chuẩn thương hiệu, tất cả trong một thư mục đặt tên rõ ràng
Đọc thêm
Nếu anh chị đang có logo, bản nháp, hình chụp các ấn phẩm hiện có hoặc một báo giá thiết kế trên tay, hãy gửi qua trang liên hệ trên themonest.vn
THE MONEST, đơn vị tư vấn và thiết kế thương hiệu, sẽ xem qua và góp ý ban đầu MIỄN PHÍ
Góp ý xoay quanh những điểm nên giữ, nên sửa và những hạng mục nên hỏi lại trước khi ký
Nếu che logo đi, điểm chạm nào của doanh nghiệp anh chị vẫn được khách nhận ra ngay?
THE MONEST
BRAND CONSULTANT & CREATIVE DESIGN AGENCY