Chuyên gia thương hiệu: làm gì, khi nào cần và cách chọn

Tác giả: Phan Ngọc Vinh, Founder & CEO THE MONEST

Hãy hình dung một bàn họp, ba bộ hồ sơ năng lực đẹp ngang nhau, và người chủ doanh nghiệp ngồi giữa không biết nên tin ai

Đó là khoảnh khắc việc chọn chuyên gia thương hiệu bắt đầu khó

Trên giấy, nhiều đơn vị đều có logo đẹp, bao bì đẹp, lời hứa đẹp, còn điều anh chị cần biết không nằm trong hồ sơ nào

Bài này dành cho chủ doanh nghiệp đang cân nhắc thuê chuyên gia xây dựng thương hiệu, đơn vị tư vấn hay công ty thiết kế thương hiệu

Quan điểm của chúng tôi khá thẳng: hồ sơ năng lực chủ yếu cho thấy tay nghề của một đơn vị

Những câu hỏi họ đặt ra trong buổi gặp đầu mới cho thấy họ có nghĩ được cho doanh nghiệp của anh chị hay không

Phần lớn bài sẽ giúp anh chị nghe ra sự khác biệt đó

Chuyên gia thương hiệu làm những việc gì?

Nói gọn, chuyên gia thương hiệu giúp doanh nghiệp trả lời ba câu hỏi

Mình là ai trong mắt khách hàng?

Mình khác đối thủ ở điểm nào đáng tiền?

Mọi thứ khách nhìn thấy, nghe thấy, chạm vào có đang kể cùng một câu chuyện không?

Công việc trải dài từ nghiên cứu đến thiết kế, nhưng trọng tâm thường là quyết định chứ không phải hình vẽ

Ở phần chiến lược, họ tìm hiểu khách hàng, đối thủ và mô hình kinh doanh

Từ đó họ đề xuất định vị, tính cách thương hiệu, thông điệp chính và kiến trúc thương hiệu khi doanh nghiệp có nhiều dòng sản phẩm

Ở phần thể hiện, một đơn vị tư vấn thương hiệu thường dẫn dắt việc đặt tên, thiết kế logo, hệ nhận diện, bao bì và giọng văn

Ở phần vận hành, họ thường soạn bộ quy chuẩn để đội ngũ, nhà in và đơn vị quảng cáo dùng đúng cách

Bộ quy chuẩn còn giúp mọi người làm đúng khi chuyên gia không còn ngồi cạnh

Một chuyên gia làm tốt không chỉ giao một bộ file mà giúp anh chị có một hệ thống ra quyết định

Nhân viên phân vân chọn màu cho tấm biển mới, hay giọng nào cho lời khuyến mãi?

Câu trả lời có thể đã nằm sẵn trong bộ quy chuẩn

Chuyên gia thương hiệu khác nhà thiết kế đồ họa và agency quảng cáo ở đâu

Ba vai này hay bị gộp làm một, trong khi mỗi vai giải một bài toán khác nhau

Nhầm vai dễ dẫn đến trả tiền cho thứ mình không cần

Bảng dưới đây đặt ba vai cạnh nhau để anh chị so sánh

Tiêu chí Chuyên gia thương hiệu Nhà thiết kế đồ họa Agency quảng cáo
Câu hỏi họ giải Doanh nghiệp nên được nhớ đến như thế nào Ấn phẩm này trông ra sao Chiến dịch này tiếp cận ai, ở kênh nào
Đầu vào cần từ anh chị Mục tiêu kinh doanh, chân dung khách hàng, đối thủ Nội dung, kích thước, hạn giao Ngân sách truyền thông, mục tiêu của đợt chạy
Sản phẩm giao Định vị, hệ nhận diện, bộ quy chuẩn File thiết kế cho từng ấn phẩm Ý tưởng chiến dịch, nội dung quảng cáo, kế hoạch kênh
Thời gian tác động Dài hạn, làm nền cho nhiều hoạt động Gắn với vòng đời ấn phẩm Gắn với từng đợt truyền thông
Khi nào nên gọi Mở doanh nghiệp, đổi hướng, tái định vị Cần sản xuất ấn phẩm trên nền có sẵn Thương hiệu đã rõ, cần tăng độ phủ

Ba vai bổ trợ nhau chứ không thay thế nhau

Nhà thiết kế giỏi làm đẹp hơn một nền móng đúng, agency quảng cáo giỏi khuếch đại một thông điệp rõ

Hai vai này thường không được giao nhiệm vụ đặt nền móng hay chọn thông điệp ngay từ đầu, dù một số đơn vị làm cả hai việc

Khi nào doanh nghiệp cần chuyên gia xây dựng thương hiệu

Chúng tôi khuyến nghị anh chị tìm chuyên gia khi gặp một trong những tình huống dưới đây

Đó là lúc một quyết định sai có thể bị nhân lên qua nhiều bao bì, tấm biển, bài đăng

Tình huống thứ nhất: doanh nghiệp sắp ra mắt, chưa có tên, logo hay câu chuyện nào cố định

Mọi lựa chọn hôm nay có thể đi theo anh chị rất lâu

Tình huống thứ hai: doanh nghiệp đã chạy tốt, nhưng khách hàng nói về mình bằng những từ khác hẳn điều chủ doanh nghiệp muốn nghe

Tình huống thứ ba: mở dòng sản phẩm mới, vào thị trường mới hay chuyển từ bán sỉ sang bán lẻ

Lúc ấy hình ảnh cũ có thể không còn vừa với khách hàng mới

Tình huống thứ tư: mỗi ấn phẩm do một người làm, mỗi nơi một kiểu

Đến mức chính nhân viên cũng không chắc màu chuẩn của công ty là màu nào

Tình huống thứ năm là tình huống dễ bị bỏ qua: doanh nghiệp chuẩn bị gọi vốn, nhượng quyền hoặc chuyển giao cho thế hệ kế nghiệp

Khi ấy thương hiệu không còn là chuyện hình ảnh mà là tài sản cần được mô tả rõ để người khác tiếp nhận

Nếu anh chị chỉ cần thêm một mẫu tờ rơi trên nền nhận diện đã ổn định, một nhà thiết kế đồ họa giỏi có thể là đủ

Một đơn vị tư vấn tử tế nên nói thẳng với anh chị điều đó

Cách đánh giá một chuyên gia thương hiệu hoặc agency thương hiệu

Hồ sơ năng lực cho anh chị biết ngưỡng tay nghề, còn buổi gặp đầu cho anh chị biết cách nghĩ

Hãy dành cho buổi gặp nhiều sự chú ý hơn những trang hồ sơ bóng bẩy

Những câu hỏi nên hỏi

Hãy để ý ai hỏi nhiều hơn

Một đơn vị làm việc bài bản thường hỏi về biên lợi nhuận, nhóm khách trung thành nhất, lý do khách bỏ đi

Họ cũng hỏi về đối thủ mà anh chị ngại nhất, thường trước khi nói đến màu sắc hay phông chữ

Nếu họ mở ngay mẫu logo khi chưa nghe bài toán của anh chị, đó là dấu hiệu nên hỏi thêm họ dựa vào đâu để đề xuất

Hãy hỏi quy trình gồm những bước nào, mỗi bước anh chị nhận được gì và duyệt ở đâu

Hãy hỏi ai trực tiếp làm dự án hằng ngày, và khi hai bên không đồng ý về một phương án thì xử lý ra sao

Câu trả lời cho câu cuối cho thấy khá rõ mức độ chuyên nghiệp của họ

Dấu hiệu đáng ngại

Dấu hiệu thứ nhất là cam kết kết quả kinh doanh bằng con số cụ thể khi chưa hiểu doanh nghiệp

Rất khó để ai hứa chắc được doanh số chỉ từ một bộ nhận diện

Dấu hiệu thứ hai là báo giá chỉ ghi “thiết kế trọn gói” mà không nói rõ phạm vi

Phạm vi ấy gồm số phương án, số vòng chỉnh sửa, định dạng file, và quyền sở hữu hay quyền sử dụng thiết kế được ghi ra sao

Dấu hiệu thứ ba là hồ sơ năng lực toàn hình đẹp nhưng không có một dòng nào giải thích vì sao chọn hướng đó

Dấu hiệu thứ tư là đơn vị đồng ý với mọi ý kiến của anh chị

Người chỉ biết gật đầu khó giúp anh chị tránh sai lầm

Danh sách kiểm 8 câu hỏi gửi cho ứng viên

Anh chị có thể chép nguyên danh sách dưới đây, gửi cho từng ứng viên trước buổi gặp

Hãy so cách họ trả lời chứ không chỉ so nội dung câu trả lời

Câu 1: Trước khi đưa ra phương án, bên bạn cần biết những gì về doanh nghiệp chúng tôi?

Câu 2: Quy trình gồm những giai đoạn nào, mỗi giai đoạn chúng tôi nhận được gì và duyệt ở đâu?

Câu 3: Ai là người trực tiếp làm dự án hằng ngày, và chúng tôi có được làm việc với người đó không?

Câu 4: Báo giá bao gồm bao nhiêu phương án, bao nhiêu vòng chỉnh sửa, và phần nào sẽ tính thêm?

Câu 5: Khi dự án kết thúc, chúng tôi nhận file gì, định dạng nào, và hợp đồng ghi quyền sở hữu, quyền sử dụng thiết kế ra sao?

Câu 6: Bên bạn sẽ làm gì nếu chúng tôi không đồng ý với phương án được đề xuất?

Câu 7: Bên bạn có giao bộ quy chuẩn thương hiệu để đội ngũ chúng tôi tự dùng về sau không?

Câu 8: Có điều gì trong cách chúng tôi đang làm mà bên bạn khuyên nên dừng lại không?

Câu thứ tám là một phép thử hữu ích

Một đơn vị dám chỉ ra điều chưa ổn ngay từ đầu có thể cũng sẵn sàng bảo vệ phương án đúng khi anh chị phân vân

Phần câu hỏi về quyền sở hữu và quyền sử dụng chỉ mang tính tham khảo, không phải tư vấn pháp lý

Anh chị nên nhờ luật sư đọc hợp đồng trước khi ký

Các hình thức hợp tác với đơn vị tư vấn thương hiệu

Một đơn vị tư vấn thương hiệu thường làm việc theo một trong ba hình thức dưới đây

Hình thức thứ nhất là theo dự án: phạm vi, sản phẩm giao và mốc thời gian được chốt từ đầu

Ví dụ một dự án định vị kèm hệ nhận diện, hay một dự án thiết kế bao bì cho dòng sản phẩm mới

Cách này phù hợp khi anh chị đã biết rõ mình cần giải bài toán nào

Hình thức thứ hai là tư vấn định kỳ: chuyên gia đồng hành theo chu kỳ hai bên thỏa thuận

Chuyên gia góp ý cho các quyết định thương hiệu phát sinh và duyệt ấn phẩm trước khi in

Cách này giúp mọi thứ dễ đi đúng hướng sau khi bộ nhận diện ra đời

Hình thức này phù hợp với doanh nghiệp làm nhiều ấn phẩm, nhiều đợt truyền thông mà chưa có người phụ trách thương hiệu nội bộ

Hình thức thứ ba là kết hợp: bắt đầu bằng một dự án nền tảng rồi chuyển sang tư vấn định kỳ

Người tạo ra hệ thống cũng là người theo dõi việc hệ thống được dùng đúng

Anh chị có thể cân nhắc cách này nếu doanh nghiệp đang tăng trưởng nhanh và cần một người giữ cho hệ thống nhất quán

Yếu tố làm chi phí tư vấn thương hiệu tăng hoặc giảm

Bài này không nêu con số vì chi phí gắn với bài toán cụ thể của từng doanh nghiệp

Tuy vậy, anh chị vẫn có thể đọc được một báo giá nếu biết các yếu tố đứng sau nó

Chi phí tăng khi phạm vi rộng hơn, ví dụ cần nghiên cứu khách hàng và đối thủ bài bản thay vì dùng dữ liệu sẵn có

Chi phí cũng tăng khi số dòng sản phẩm, số thương hiệu con hay số thị trường tăng lên

Nhiều phương án thiết kế, nhiều vòng chỉnh sửa hoặc bộ quy chuẩn chi tiết đến từng ứng dụng cũng làm chi phí tăng

Tiến độ gấp buộc đội ngũ dồn người cho dự án của anh chị cũng có thể làm giá tăng

Chi phí ban đầu có thể thấp hơn khi anh chị chuẩn bị sẵn thông tin và có một người ra quyết định cuối cùng rõ ràng

Chốt phạm vi trước khi bắt đầu cũng giúp ích

Chọn làm theo giai đoạn cũng vậy: làm nền tảng trước, mở rộng ứng dụng khi doanh nghiệp sẵn sàng

Thứ dễ làm chi phí phình to là đổi ý giữa chừng vì nội bộ chưa thống nhất

Sai lầm khi chọn đơn vị tư vấn thương hiệu

Sai lầm thứ nhất là chọn theo giá thấp nhất mà không so phạm vi

Hai báo giá chênh nhau có thể đang mô tả hai công việc khác hẳn nhau

Sai lầm thứ hai là chọn theo phong cách hình ảnh mình thích thay vì theo khách hàng mình muốn chinh phục

Sở thích của chủ doanh nghiệp không phải lúc nào cũng trùng với khẩu vị của khách

Sai lầm thứ ba là giao việc cho một công ty thiết kế thương hiệu mà không có bản tóm tắt yêu cầu, rồi chờ họ đoán đúng

Sai lầm thứ tư là để quá nhiều người cùng duyệt, mỗi người sửa một chút

Đến cuối, không ai còn nhận ra ý tưởng ban đầu

Sai lầm thứ năm là coi thương hiệu là việc làm một lần: nhận bộ file, cất vào máy, rồi ấn phẩm sau lại làm theo cảm hứng

Vì vậy khi đánh giá ứng viên, hãy hỏi họ giúp anh chị giữ hệ thống ra sao sau ngày bàn giao

Hỏi đáp về chuyên gia thương hiệu

Chuyên gia thương hiệu và chuyên gia marketing khác nhau thế nào?

Marketing theo nghĩa rộng bao gồm cả định vị, phân khúc khách hàng và thương hiệu

Trong thực tế, chuyên gia marketing thường phụ trách thị trường, giá, kênh bán và khuyến mãi để thúc đẩy doanh số

Chuyên gia thương hiệu thường tập trung vào định vị và việc khách hàng hiểu, nhớ doanh nghiệp ra sao

Hai mảng giao nhau và hỗ trợ lẫn nhau

Doanh nghiệp nhỏ có cần thuê chuyên gia thương hiệu không?

Doanh nghiệp nhỏ cũng nên có một nền móng rõ, vì ngân sách hạn chế không cho phép thử sai nhiều lần

Anh chị không cần làm mọi hạng mục cùng lúc

Hãy bắt đầu từ định vị và vài điểm chạm quan trọng nhất, rồi mở rộng dần khi doanh nghiệp lớn lên

Nên chọn chuyên gia cá nhân hay agency thương hiệu?

Chuyên gia cá nhân thường cho anh chị sự làm việc trực tiếp với một người

Agency thương hiệu thường có đội ngũ nhiều kỹ năng và sức xử lý khối lượng lớn hơn

Câu hỏi đúng không phải là cá nhân hay tổ chức

Điều cần hỏi là ai sẽ thật sự ngồi làm dự án của anh chị, và người đó có đủ thời gian không

Một dự án xây dựng thương hiệu kéo dài bao lâu?

Thời gian phụ thuộc vào phạm vi, số phương án và tốc độ duyệt của chính doanh nghiệp

Một đơn vị làm việc bài bản thường đưa lịch có mốc cụ thể cho từng giai đoạn

Anh chị nên hỏi rõ mốc nào phụ thuộc vào việc phản hồi của phía mình

Cần chuẩn bị gì trước buổi gặp đầu tiên?

Hãy chuẩn bị mô tả ngắn về sản phẩm, khách hàng chính, đối thủ và mục tiêu trong vài năm tới

Nên mang theo những gì đang dùng như logo, bao bì, hình ảnh, và cả những điều anh chị chưa hài lòng

Càng thẳng thắn thì buổi gặp càng có giá trị

Làm sao biết đơn vị tư vấn thương hiệu đang làm tốt trong dự án?

Một dấu hiệu rõ là anh chị hiểu vì sao mỗi phương án được chọn và tự giải thích lại được cho đội ngũ của mình

Nếu sau mỗi buổi trình bày anh chị chỉ nhớ hình mà không nhớ lý do, hãy đề nghị họ trình bày lại phần lập luận

THE MONEST giúp được gì cho doanh nghiệp?

THE MONEST là đơn vị tư vấn và thiết kế thương hiệu

Tùy bài toán của anh chị, chúng tôi có thể trao đổi về định vị, đặt tên, logo, hệ nhận diện, bao bì và bộ quy chuẩn

Chúng tôi cũng có thể trao đổi về hình thức làm việc theo dự án hay tư vấn định kỳ

Đọc thêm

Nếu anh chị đang cầm một logo, một bản nháp, vài hình ảnh hay một báo giá từ đơn vị khác mà chưa chắc nên quyết thế nào

Hãy gửi cho THE MONEST qua trang liên hệ trên themonest.vn

Chúng tôi sẽ góp ý MIỄN PHÍ để anh chị có thêm một góc nhìn trước khi ký

Trong buổi gặp gần nhất với một đơn vị thiết kế, ai là người đặt câu hỏi nhiều hơn, anh chị hay họ?

PHAN NGỌC VINH

Founder & CEO THE MONEST

BRAND CONSULTANT & CREATIVE DESIGN AGENCY

Related news

visit our sns